Alles over spijsvertering: van kauwen tot darmen

Bismillah, as-salāmu ʿalaykum.

De spijsvertering, wat is dat eigenlijk? Simpel gezegd zorgt dit proces ervoor dat al het voedsel dat je eet wordt verkleind, vermalen en opgelost. Zo kan het lichaam het als brandstof gebruiken en de nodige voedingsstoffen opnemen. Zoals je waarschijnlijk wel weet, heb je naast het spijsverteringsstelsel ook andere stelsels, zoals het hart- en vaatstelsel, ademhalingsstelsel en hormoonstelsel. De link tussen deze stelsels en de darmen lijkt misschien minder logisch, maar die is er zeker. Vooral de connectie tussen de spijsvertering en de darmen is overduidelijk.

Wil je het gezonde eten dat je bereidt (bouillon, rauwe zuivel en soep) optimaal verteren, dan moet je spijsvertering goed functioneren. Er kunnen echter dingen misgaan, en daar ga ik in deze blog dieper op in. Let op: dit is geen vervanging voor professioneel advies als je echt klachten hebt. Uiteindelijk moet je niet zelf gaan dokteren, maar het kan wel een richtlijn zijn. Heb je bv. oprispingen na een maaltijd, dan kan dat een teken zijn van te weinig maagzuur. Maar dat betekent niet dat je niets meer met een professional moet overleggen.

De spijsvertering begint al voordat je daadwerkelijk eet. Alleen al het ruiken of zien van voedsel zet je lichaam in de ‘spijsverteringsstand’. Je speekselklieren maken enzymen en sappen aan die straks nodig zijn voor de vertering.

Daarna komt het kauwen. Dit lijkt simpel, maar is extreem belangrijk. Ben jij een moeder die altijd haastig eet? Dan neem je sowieso een groot deel van de voedingsstoffen niet goed op. Het lichaam kan namelijk alleen hetgeen dat fijn gemalen is goed verwerken.

Stel je voor: je slikt een doperwt in zijn geheel door. Je lichaam kan dan alleen de buitenkant verwerken. Maar als je hem fijnmaalt, is het oppervlakte groter en kan je lichaam er veel meer uit halen. Dus: goed kauwen! Het klinkt misschien basic, maar het is een essentiële eerste stap naar een betere gezondheid.

Baby’s en jonge kinderen kunnen nog niet goed kauwen, zeker niet op harde en vezelige voeding. Misschien zie je in de luier van je kindje wel eens onverteerde druiven of sperziebonen terug. Dat betekent simpelweg dat ze niet goed gekauwd en dus niet verteerd zijn. Om die reden adviseer ik moeders om jonge baby’s minder plantaardige voeding te geven, zoals linzen, bonen en groenten, en juist meer dierlijke voeding met vetten. Dit is makkelijker verteerbaar en beter voor de darmgezondheid.

Na het slikken gaat de voedselbrij via de slokdarm naar de maag. Hier wordt het voedsel blootgesteld aan sterk maagzuur. Dit maagzuur speelt een cruciale rol: pas als de brei even zuur is als het maagzuur, mag het door naar de darmen.

Maar wat als je na het eten oprispingen hebt, je maaltijd uren later nog steeds proeft, vaak misselijk bent of een brandend gevoel in je slokdarm hebt? Dan heb je waarschijnlijk een tekort aan maagzuur (en niet teveel, zoals vaak wordt gedacht).

In de dunne darm komen enzymen vrij die helpen bij het verder afbreken van voedsel. Als je een tekort aan deze enzymen hebt, wordt je eten niet goed verteerd. Dit kan leiden tot:

• Opgeblazen gevoel
• Buikpijn
• Diarree
• Obstipatie

Daarnaast neem je dan minder voedingsstoffen op, wat zonde is. Een tekort aan enzymen kan verschillende oorzaken hebben, zoals:

• Stress: Dit beïnvloedt de spijsvertering negatief. Stress kan een vicieuze cirkel veroorzaken waarbij je minder voedingsstoffen opneemt, wat weer extra stress kan geven.
• Ongezonde voeding: Veel suikers en deegwaren kunnen de enzymproductie verstoren. Mijn advies: beperk deze voedingsmiddelen zoveel mogelijk.
• Slechte darmflora: Enzymen worden mede in de darmen aangemaakt, dus een ongezonde darmflora heeft direct invloed op je spijsvertering.

Mensen met spijsverteringsproblemen hebben vaak baat bij minder snacken en grotere maaltijden eten. Dit helpt om de enzymwerking beter te reguleren.

In de dikke darm wordt vocht aan de voedselresten onttrokken, zodat de ontlasting de juiste vorm krijgt: een worstvormige structuur.

Wat als dit niet het geval is? Hier zijn een paar scenario’s:

Ga je minder dan vijf keer per week naar het toilet? Dan is er vaak sprake van een darmflora die uit balans is. Je darmen hebben namelijk goede bacteriën nodig om de ontlasting soepel door te laten gaan. Dit kan ook een teken zijn van een lever die niet optimaal werkt.

Wat kun je doen tegen obstipatie?

• Meer water drinken
• Meer gezonde vetten eten
• Meer bewegen
• Meer vezels eten (niet uit granen, maar bijvoorbeeld uit wortels en bieten)
• Voetenbadjes nemen (ter ondersteuning van de lever)

Sommige voedingsmiddelen kunnen obstipatie verergeren, zoals yoghurt, kefir en rundvlees. Let hierop als je merkt dat je verstopping hebt.

Diarree betekent dat het voedsel te snel door je darmen gaat, waardoor je minder voedingsstoffen opneemt. Dit kan komen door:

• Voedselallergieën of intoleranties
• Slechte darmgezondheid

Een tijdelijke oplossing kan zijn om vezels en plantaardige voeding te laten staan en meer eiwitrijke zuivel, zoals kefir en yoghurt, te introduceren. Dit kan helpen om de ontlasting vaster te maken.

Heb je chronische diarree? Dan is het belangrijk om professionele hulp te zoeken, want dit kan een teken zijn van een groter probleem.

Niet per se! Een normale ontlasting betekent niet automatisch dat je darmen gezond zijn. Mijn dochter had bijvoorbeeld jarenlang last van eczeem, gedragsproblemen, oorontstekingen en kwijlproblemen (allemaal darmgerelateerde klachten dus) terwijl haar ontlasting perfect was. Kijk dus niet alleen naar je stoelgang, maar ook naar andere signalen:

• Huidproblemen?
• Slaapproblemen?
• Concentratieproblemen?
• Gedragsveranderingen?

Als meerdere van deze punten niet in balans zijn, kan er alsnog een darmprobleem spelen.

Ontlasting hoort niet extreem te stinken. Is dit wel zo, dan kan het verschillende oorzaken hebben:

• Parasieten
• Tekort aan enzymen
• Tekort aan maagzuur

In een volgende blogpost zal ik hier dieper op ingaan. Maar alvast een tip: doe geen ‘parasieten cleanse’, want parasieten verdwijnen vanzelf als je je voedingspatroon aanpast en de belasting op je lichaam vermindert.

Heb je vragen? Laat het me weten en misschien kan ik je helpen! 🌸